Zgorzel siewek to jedna z najczęstszych i najgroźniejszych chorób atakujących młode rośliny we wczesnych fazach wzrostu. Dotyka szerokiego spektrum gatunków, w tym zbóż, warzyw i roślin ozdobnych. Szczególnie niebezpieczna jest fuzaryjna zgorzel siewek, która coraz częściej pojawia się na plantacjach żyta ozimego. Choroba ta może prowadzić do znacznych strat w plonach, dlatego szybka diagnostyka i skuteczne zwalczanie są kluczowe.
Choroby siewek – nie tylko zgorzel
Choroby siewek to ogólna grupa schorzeń wywoływanych głównie przez grzyby glebowe. Poza zgorzelą, siewki mogą być narażone także na infekcje wywoływane przez patogeny takie jak Pythium, Rhizoctonia czy Phytophthora. Jednak to właśnie zgorzel siewek, szczególnie ta o podłożu fuzaryjnym (Fusarium spp.), stanowi najpoważniejsze zagrożenie w uprawach polowych.
Fuzaryjna zgorzel siewek – objawy
Objawy zgorzeli siewek pojawiają się najczęściej już na etapie kiełkowania i wschodów. Wyróżnia się dwa podstawowe typy tej choroby:
- przedwschodowa zgorzel siewek – patogeny atakują kiełkujące nasiona w glebie, zanim roślina przebije się na powierzchnię. Nasiona gniją, co skutkuje brakiem wschodów.
- powyższhodowa zgorzel siewek – dotyczy młodych siewek, u których można zaobserwować brunatnienie i gnicie szyjki korzeniowej oraz dolnej części łodygi. Rośliny więdną i zamierają.
W przypadku żyta ozimego, fuzaryjna zgorzel siewek powoduje często masowe zamieranie roślin już jesienią, co znacząco wpływa na obsadę roślin i plonowanie.
Zgorzel siewek – zwalczanie i profilaktyka
Zwalczanie zgorzeli siewek opiera się głównie na działaniach zapobiegawczych. Do najskuteczniejszych metod należą:
- zaprawianie nasion – stosowanie zapraw fungicydowych to podstawowa forma ochrony. Wybierając preparaty na zgorzel siewek, warto zwrócić uwagę na ich skuteczność wobec patogenów z rodzaju Fusarium.
- właściwy płodozmian – unikanie uprawy tych samych gatunków w tym samym miejscu co roku ogranicza presję chorobotwórczą.
- zdrowy materiał siewny – nasiona powinny pochodzić z wiarygodnych źródeł i być wolne od patogenów.
- odpowiednie warunki siewu – nieprzesuszona gleba, optymalna głębokość siewu i termin dostosowany do warunków pogodowych wpływają na zdrowotność siewek.
Środki na zgorzel siewek
Na rynku dostępnych jest wiele fungicydów przeznaczonych do zaprawiania nasion. Skuteczne środki na zgorzel siewek powinny zawierać substancje aktywne o działaniu grzybobójczym wobec Fusarium spp., np. prochloraz, fludioxonil czy protiokonazol – zawarty w fungicydzie Gamelan 100 FS. Niektóre preparaty mają także działanie systemiczne, co pozwala chronić roślinę również po jej wschodach.
Podsumowanie
Fuzaryjna zgorzel siewek, szczególnie groźna w uprawie żyta ozimego, jest chorobą, której nie wolno lekceważyć. Objawy w postaci zamierania siewek już na etapie wschodów mogą oznaczać znaczne straty. Skuteczne zwalczanie zgorzeli siewek opiera się przede wszystkim na profilaktyce – zaprawianiu nasion, właściwej agrotechnice i stosowaniu odpowiednich środków ochrony roślin. Regularny monitoring plantacji i szybka reakcja na pierwsze objawy choroby to klucz do zdrowego i wydajnego łanu.